ب ) مرسلهء على بن الحكم : 1 ) متن روايت « محمد بن أحمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن على بن الحكم ، عن رجل عن أبى عبد الله عليه السلام قال : اذا أتى الرجل المرأة فى الدبر و هى صائمة لم ينقض صومها و ليس عليها غسل » « 1 » 2 ) توضيحى در بارهء روايت در سند روايت « عن رجل » واقع است بنابراين روايت مرسله است و قابل استناد نيست ، در تقريرات مرحوم آقاى خوئى اين عبارت ساقط شده ولى از توضيحى كه در بارهء ضعف سند روايت داده‌اند ، معلوم مىگردد كه اين عبارت از قلم مقرّر سقط شده است . در متن روايت هم كلمه « لم ينقض » هم مىتواند به صيغه معلوم قرائت شود كه ضمير مستتر در آن به « اتيان الرجل فى الدبر » بازمىگردد و « صومها » مفعول آن خواهد بود ، و هم مىتواند به صيغه مجهول باشد و « صومها » نائب فاعل آن . 3 ) اشكال مرحوم آقاى خوئى ( قدس سرّه ) و بررسى آن مرحوم آقاى خوئى علاوه بر اشكالِ ارسال ، مضمون روايت را هم مقطوع البطلان مىدانند زيرا احدى از مسلمين بدان قائل نيستند . ولى اين بيان ايشان درست نيست « 2 » ، زيرا در خبر دو حكم ذكر شده : يكى عدم لزوم غسل و ديگرى عدم بطلان صوم . در مورد عدم لزوم غسل هيچ گونه اجماعى در مسأله نيست ، بلكه شيخ طوسى خود در تهذيبين به اين مضمون فتوا داده است .

--> ( 1 ) وسائل الشيعة ج 14 باب 73 از ابواب مقدمات نكاح - حديث 9 . ( 2 ) مرحوم آقاى خوئى حافظه قوى داشته و بسيار پركار بوده و مشاغل زيادى هم داشته‌اند ، از آفات حافظه قوى اين است كه انسان به حافظه خود اعتماد مىكند و كمتر مراجعه مىكند و همين امر سبب وقوع اشتباهات مىگردد .